Ρευματοειδής αρθρίτιδα και διατροφή: Πώς να φροντίσετε το σώμα σας με σωστή διατροφή

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) είναι μια χρόνια φλεγμονώδης αυτοάνοση πάθηση που επηρεάζει περίπου το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η παθογένεση της νόσου παραμένει ασαφής, ωστόσο οι γενετικοί παράγοντες ευθύνονται για το 50-60% του κινδύνου, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν και περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως το κάπνισμα, οι μολυσματικές ασθένειες, η σύνθεση της εντερικής μικροβιοχλωρίδας και η διατροφή. Η νόσος χαρακτηρίζεται από τη φλεγμονή του αρθρικού υμένα, του ιστού που περιβάλλει τις αρθρώσεις, με αποτέλεσμα πόνο, πρήξιμο, δυσκαμψία και σταδιακή καταστροφή του χόνδρου. Οι αρθρώσεις που επηρεάζονται συνήθως είναι τα δάχτυλα των χεριών, τα γόνατα και οι αστράγαλοι, και συχνά η βλάβη εμφανίζεται συμμετρικά και στις δύο πλευρές του σώματος.

Συμπτώματα και Αντιμετώπιση

Η ΡΑ συχνά ξεκινά με γενικά συμπτώματα όπως κόπωση, μυϊκή αδυναμία, και κακουχία, πριν εκδηλωθούν τα κλασικά σημεία στις αρθρώσεις. Η πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί πάνω από 30 λεπτά είναι χαρακτηριστική. Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν παραμορφώσεις και απώλεια λειτουργικότητας, ενώ η νόσος μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα όπως τα μάτια, τους πνεύμονες, την καρδιά και τα οστά.

Η πορεία της νόσου χαρακτηρίζεται από υφέσεις και εξάρσεις ενώ χρειάζεται περισσότερη ξεκούραση κατά τη διάρκεια των εξάρσεων και επαρκής ύπνος.

Ο Ρολος της Ασησης στη ΡΑ

Η άσκηση παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, καθώς βοηθά στη μείωση της φλεγμονής, στην ενίσχυση της μυϊκής υποστήριξης των αρθρώσεων, στη βελτίωση της γενικής φυσικής κατάστασης και στη διατήρηση της αυτονομίας του ασθενούς! Επιπλέον, συμβάλλει στη διαχείριση του σωματικού βάρους, το οποίο είναι σημαντικό γιατί το υπερβάλλον βάρος επιβαρύνει τις ήδη επηρεασμένες αρθρώσεις.

Ωστόσο, η άσκηση πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες του ασθενούς και να αποφεύγεται κατά τις περιόδους έξαρσης της νόσου, όταν οι αρθρώσεις είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες, επώδυνες ή πρησμένες. Σε αυτές τις φάσεις, η ξεκούραση και η απαλή κινητοποίηση είναι πιο κατάλληλες, ενώ εντατικές ή επιβαρυντικές ασκήσεις μπορεί να επιδεινώσουν τη φλεγμονή και τον πόνο.

Μύθος ή Αλήθεια? Η Ασκηση Δεν Αυξάνει Τη Φλεγμονή στη ΡΑ! Αντίθετα, Βοηθά!!

Δεν είναι λίγοι όσοι πιστεύουν ότι η άσκηση μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της φλεγμονής και άρα να μην ενδείκνυται στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αυτή η άποψη αποτελεί ενα μύθο, καθώς η άσκηση μπορεί να προκαλέσει προσωρινά μια αύξηση ορισμένων φλεγμονωδών δεικτών στο αίμα, ειδικά αν είναι έντονη, όμως αυτό αποτελεί μέρος της φυσιολογικής απόκρισης του οργανισμού! Δεν επιδεινώνει τη χρόνια φλεγμονή που σχετίζεται με τη νόσο και όταν γίνεται συστηματικά και με ήπια έως μέτρια ένταση, αποδεδειγμένα μειώνει τη φλεγμονή, βελτιώνοντας τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Ο Ρόλος της Διατροφής στη ΡΑ

Η σχέση διατροφής και ΡΑ είναι πολύπλοκη και εξατομικευμένη. Οι διατροφικές επιλογές επηρεάζουν άμεσα τον έλεγχο του σωματικού βάρους, το οποίο με τη σειρά του παίζει σημαντικό ρόλο στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Το υπερβάλλον βάρος αυξάνει το μηχανικό φορτίο στις αρθρώσεις, ειδικά στα γόνατα, τους γοφούς και τη σπονδυλική στήλη, επιδεινώνοντας τον πόνο και την δυσκαμψία. Επιπλέον, ο λιπώδης ιστός οταν συσσωρεύεται στην κοιλιακή χώρα παράγει φλεγμονώδεις ουσίες (κυτοκίνες) που μπορούν να ενισχύσουν τη φλεγμονή στο σώμα και να επιδεινώσουν την πορεία της νόσου. Αντίθετα, η διατήρηση ενός υγιούς βάρους μέσω ισορροπημένης διατροφής βοηθά στη μείωση αυτής της φλεγμονώδους επιβάρυνσης και συμβάλλει στη βελτίωση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής των ασθενών.

• Φυλλικό οξύ και καρδιαγγειακή υγεία

Το φυλλικό οξύ, που βρίσκεται σε πράσινα λαχανικά και όσπρια, βοηθά στη μείωση των επιπέδων ομοκυστεΐνης, μιας ουσίας που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο φλεγμονής και καρδιαγγειακών νοσημάτων, τα οποία συχνά συνοδεύουν τη ΡΑ. Η τακτική κατανάλωση φυλλικού οξέος συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού.

• Περιορισμός αλατιού

Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού μπορεί να ενισχύσει τη φλεγμονή και να επηρεάσει αρνητικά την αρτηριακή πίεση. Για τους πάσχοντες από ΡΑ, ο περιορισμός αλατιού είναι κρίσιμος για τη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας και την ελαχιστοποίηση της φλεγμονής.

• Αντιοξειδωτικά και Βιταμίνες

Τα αντιοξειδωτικά προστατεύουν τα κύτταρα από τη φθορά που προκαλεί η χρόνια φλεγμονή. Φρούτα και λαχανικά με έντονα χρώματα (π.χ. μούρα, σπανάκι, κόκκινες πιπεριές) είναι πλούσια σε βιταμίνες και πολυφαινόλες που υποστηρίζουν την αναδόμηση των ιστών και την ενίσχυση του ανοσοποιητικού.

• Φυτικές Ίνες και Υγεία του Εντέρου
  

Η κατάσταση του εντέρου σχετίζεται άμεσα με το ανοσοποιητικό και την φλεγμονή. Η κατανάλωση φυτικών ινών από όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά ενισχύει την κινητικότητα και τη μικροβιακή ισορροπία του εντέρου. Η πρόσληψη προβιοτικών, μέσω γιαουρτιού με ζωντανά βακτήρια ή κεφίρ, βοηθά στην αποκατάσταση της εντερικής χλωρίδας, μειώνοντας φλεγμονώδεις αντιδράσεις που μπορεί να επιδεινώσουν τη ΡΑ.

Η κατανάλωση ψαριών πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά (σολομός, σαρδέλες, τόνος) έχει αποδειχθεί ότι μειώνει δείκτες φλεγμονής και ανακουφίζει από τα συμπτώματα της ΡΑ. 

Επιπλέον, το ελαιόλαδο με την ελαιοκανθάλη του λειτουργεί ως φυσικό αντιφλεγμονώδες, ενώ οι ξηροί καρποί, ειδικά τα καρύδια, υποστηρίζουν τη μείωση της φλεγμονής μέσω των ωμέγα-3 λιπαρών που περιέχουν.

Τι να Προτιμάτε και Τι να Αποφεύγετε / Βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία στην ΡΑ - ανα αρνητική επίπτωση

Το πιο σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι η Ρευματοειδή Αρθρίτιδα απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει σωστή διατροφή, φαρμακευτική αγωγή και φυσική δραστηριότητα. Για βέλτιστα αποτελέσματα, η συνεργασία με διαιτολόγο και ρευματολόγο είναι απαραίτητη, ώστε να εξατομικευτεί το πλάνο και να υποστηριχθεί η μακροχρόνια υγεία.

Θεοφάνης Νικολάου

Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος